Doświadczenie doskonałej pielęgnacji

Przekierowanie na stronę zewnętrzną
obsługiwaną przez podmiot trzeci.

Naszym ekspertem jest dr n. med. Marta Pastuszka, specjalista dermatolog.

Jest absolwentką Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Napisała i obroniła pracę doktorską poruszającą problem łuszczycy u dzieci. Na co dzień pracuje w Klinice Dermatologii, Dermatologii Dziecięcej i Onkologicznej UM w Łodzi na stanowisku starszego asystenta.

Zdobyła wiele prestiżowych nagród i grantów, między innymi  Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, za działalność naukową i kliniczną na rzecz chorych na łuszczycę.

Porady eksperta Balneum:

Pielęgnacja niemowląt

Pielęgnacja niemowląt

Jak przygotować się do pielęgnacji skóry niemowlęcia?

Skóra noworodków, niemowląt oraz małych dzieci wymaga szczególnie troskliwej pielęgnacji. Nie jest ona bowiem w pełni rozwinięta i pod wieloma względami różni się od skóry osób dorosłych. Dopiero po ukończeniu 2.-3. roku życia nabiera charakteru skóry dojrzałej.

Przede wszystkim naskórek jest cieńszy i delikatniejszy. Skóra ma mniej kwaśny odczyn (wartość pH wynoszącą 5,4-5,9, typową dla osób dorosłych, osiąga po ukończeniu kilku tygodni życia), jest mniej elastyczna i jaśniejsza (słabsza produkcja barwnika skóry - melaniny, w wyniku czego jest ona bardziej wrażliwa na działanie światła słonecznego).

W skórze noworodków i niemowląt znajduje się ponadto mniejsza ilość gruczołów potowych, które ponadto charakteryzują się znacznie słabszym funkcjonowaniem niż u osób dorosłych. Z tego też powodu niemowlęta znacznie gorzej adaptują się do wysokich temperatur i są bardziej podatne na przegrzanie.

Stosunek powierzchni skóry do masy ciała maluszka jest istotnie wyższy, niż u dorosłego. To powoduje znacznie większą utratę wody w wyniku parowania przez skórę, niż u dorosłych (ryzyko szybkiego wychłodzenia organizmu oseska) oraz zwiększone wchłanianie substancji kontaktujących się ze skórą (np. leków, substancji chemicznych).

Pamiętając o omówionych różnicach w budowie i czynnościach skóry niemowlęcej i dojrzałej, przygotowując się do pielęgnacji oseska należy przede wszystkim zadbać o zakup odpowiednich, delikatnych środków kosmetycznych. Produkty pierwszej potrzeby to: delikatny emolient/płyn do kąpieli (przeznaczone dla małych pacjentów), gęsty krem pielęgnacyjny (aplikowany po każdej zmianie pieluszki na skórę narażoną na kontakt z kałem lub moczem) oraz kilka sztuk pieluszek tetrowych (można je wykorzystywać do mycia oseska). Należy podkreślić, że obecnie wielu rodziców do mycia okolicy pieluszkowej stosuje jednorazowe chusteczki, zwykle nasączone dodatkowymi substancjami chemicznymi. U dzieci z prawidłową skórą są one bardzo wygodnym rozwiązaniem, jednak u niemowląt o skórze wrażliwej mogą wywoływać podrażnienia i zaczerwienienie.

rozwiń

Czym różni się pielęgnacja skóry niemowlęcia od pielęgnacji skóry dorosłego człowieka?

Pielęgnacja delikatnej i niedojrzałej jeszcze skóry niemowlęcia różni się od pielęgnacji skóry osób dorosłych.

Po pierwsze w ciągu początkowych, kilku miesięcy życia niemowlęcia nie ma konieczności codziennych kąpieli oseska. Oczywiście podczas każdej zmiany pieluszki należy dokładnie przemyć skórę w okolicach najbardziej narażonych na zabrudzenie i podrażnienie, a następnie dość obficie posmarować ją gęstym kremem pielęgnacyjnym. Należy pamiętać, że zbyt częste (częściej niż raz na dobę) kąpiele mogą znacznie wysuszać skórę.

Skórę niemowlęcia powinno się myć za pomocą delikatnych preparatów emolientowych lub płynów do kąpieli, przeznaczonymi specjalnie dla niemowląt. Mydła i żele dla dorosłych, ze względu na obecność substancji zapachowych i konserwantów, mogą podrażniać skórę, a także zaburzać barierę ochronną naskórka (inny odczyn - pH kosmetyków dla dorosłych). U niemowląt o zdrowej skórze nie zaleca się ponadto używania preparatów, zawierających środki antyseptyczne (przeciwbakteryjne), gdyż mogą one wywoływać reakcje kontaktowe o charakterze podrażnienia lub alergiczne. Produkty te należy stosować tylko wówczas, gdy są ku temu wskazania – obecność nadkażeń bakteryjnych (manifestujących się np. występowaniem miodowożółtych strupów). Nie powinno się także używać myjek, gdyż mogą się w nich gromadzić bakterie i grzyby.

Noworodki i niemowlęta najwygodniej oczywiście kąpać w wanience. Temperatura wody powinna oscylować między 33 a 34°C, gdyż jest ona neutralna dla niemowlęcia. Nie ma potrzeby nalewania zbyt dużej objętości wody – powinna przykrywać dziecko do połowy. Należy pamiętać o podtrzymaniu główki dziecka ponad powierzchnią wody oraz zadbać o odpowiednią temperaturę pomieszczenia, w którym odbywa się kąpiel (im młodsze i chudsze dziecko, tym szybciej się wychładza i będzie mu zimno, zwłaszcza gdy skóra jest mokra).

Po wyjęciu malca z wanienki należy go otulić miękkim ręcznikiem i delikatnie osuszyć (nie należy pocierać wrażliwej skóry niemowlęcia).

Niektórzy nie zalecają kąpania noworodka w wanience przed odpadnięciem pępowiny. Jeżeli jednak pępek goi się prawidłowo, jego zamoczenie nie jest groźne (należy go tylko szybko osuszyć). Ponadto jeśli w wanience nie ma zbyt dużo wody, zwykle nie jest on nawet zanurzony.

Omawiając zasady pielęgnacji skóry niemowlęcia należy pamiętać o tym, by maluszkom zakładać tylko bawełniane ubranka, najlepiej w jasnych barwach, które nie powinny być zbyt ciasne. Syntetyczne, nieprzewiewne tkaniny wzmagają potliwość skóry, a tkaniny wełniane mechanicznie drażnią delikatną skórę. Ponadto warto zwrócić uwagę na fakt, że metalowe zapinki w ubrankach mogą powodować kontaktowe reakcje alergiczne.

Ważne jest także, aby nie przegrzewać niemowlaków poprzez zakładanie zbyt dużej ilości warstw ubranek lub utrzymywanie zbyt wysokiej temperatury otoczenia. Szybko może to bowiem doprowadzić do powstania potówek zwykłych i czerwonych, które często budzą niepokój rodziców oraz podrażnień skóry. Potówki zwykłe mają postać pęcherzyków o średnicy 1-2 mm, a czerwone – drobnych grudek i krostek.

Do prania zaleca się stosowanie proszków przeznaczonych dla dzieci (mniejsza ilość środków zapachowych i konserwantów).

rozwiń

Atopowe Zapalenie Skóry

Atopowe Zapalenie Skóry

Co to jest atopowe zapalenie skóry?

Atopowe zapalenie skóry, w skrócie AZS, (inne nazwy: wyprysk atopowy, wyprysk endogenny, eczema atopicum) jest przewlekłą, nawrotową chorobą zapalną, dotyczącą naskórka i skóry właściwej, która cechuje się silnym świądem oraz typowym umiejscowieniem i charakterystyką zmian skórnych. Schorzenie to często współistnieje z innymi chorobami atopowymi u pacjenta lub jego rodziny. Do chorób atopowych zaliczamy: alergiczny nieżyt nosa, alergiczne zapalenie spojówek, alergię pokarmową oraz astmę oskrzelową. Należy zatem podkreślić, że jeżeli u rodzica/rodziców/dziadków rozpoznana jest np. astma oskrzelowa, to u dziecka występuje podwyższone ryzyko wystąpienia którejś z wymienionych chorób atopowych (może to być astma, ale też AZS czy alergiczny nieżyt nosa).

Według danych epidemiologicznych częstość występowania tego schorzenia stale rośnie, szczególnie w krajach wysoko rozwiniętych. Szacuje się, że w Polsce na AZS może chorować około 800 tysięcy osób: 4,7% dzieci między 3 a 18 rokiem życia i 1,4% dorosłych (w dużych miastach, takich jak Łódź choroba ta występuje odpowiednio u 9,5% i 9,1% osób). Początek zmian do 6 miesiąca życia obserwuje się u 49%, do 3 roku życia u 75% i do 5 roku życia u 82,9% wszystkich pacjentów z atopowym zapaleniem skóry. U 10-15% chorych objawy kliniczne utrzymują się nadal po okresie pokwitania (u większości zatem ustępują). Odsetek chorych z dodatnim wywiadem rodzinnym wynosi 60-70%.

Atopowe zapalenie skóry, podobnie jak i inne choroby z kręgu atopii, stało się zatem problemem cywilizacyjnym. Z tego względu bardzo ważna jest znajomość patogenezy, objawów klinicznych oraz prawidłowa diagnostyka i leczenie tego schorzenia. Etiologia (= przyczyny choroby) atopowego zapalenia skóry jest wieloczynnikowa i nie do końca wyjaśniona. Bierze się uwagę następujące czynniki: podłoże genetyczne, immunologiczne, środowiskowe (klimat; zanieczyszczenie środowiska; alergeny pokarmowe, powietrznopochodne oraz pochodzenia zwierzęcego, bakteryjnego lub grzybiczego; czynniki psychiczne i sytuacje stresowe), zapalne oraz defekt funkcjonowania bariery skórnej (chroniącej wnętrze organizmu przed czynnikami zewnętrznymi).

rozwiń

Jak poznać, że skóra jest atopowa?

Atopowe zapalenie skóry klinicznie manifestuje się uporczywym świądem oraz typowym umiejscowieniem i morfologią zmian skórnych. Należy zaznaczyć, że ze względu na fakt, że w przebiegu AZS nawet u tego samego pacjenta w różnych okresach życia zmiany skórne mają odmienną lokalizację, a nawet inny obraz kliniczny, wyróżnia się trzy fazy tego schorzenia:

  • I okres, niemowlęcy – do 2. roku życia. Zmiany skórne mają w tym okresie charakter wysiękowy: stwierdza się obecność, zlokalizowanych na rumieniowym podłożu, grudek i pęcherzyków, które sączą i pokrywają się strupami. Lokalizacja zmian: najczęściej policzki i owłosiona skóra głowy. W ciężkich postaciach mogą zajmować całą twarz, tułów, pośladki i kończyny po stronie wyprostnej.
  • II okres, późnego dzieciństwa – do 12 roku życia. Stwierdza się zmiany rumieniowo-grudkowe typu wyprysku. Stopniowo rozwijają się ogniska lichenifikacji (termin ten oznacza pogrubienie i ściemnienie naskórka, pogłębienie bruzdowania i wyraźne poletkowanie skóry, która wygląda jak oglądana pod lupą). Lokalizacja zmian (zwykle symetrycznie): okolice zgięciowe dużych stawów (łokciowych, kolanowych i nadgarstków), skóra karku oraz powierzchnie grzbietowe rąk i stóp.
  • III okres, młodzieńczy i wieku dorosłego. Skóra zmieniona chorobowo jest zaczerwieniona, pogrubiała, wykazująca cechy lichenifikacji, z wyraźnymi nadżerkami i pęknięciami, niejednokrotnie pokrytymi krwistymi strupami. Lokalizacja zmian: skóra powiek, czoła, ust, szyi, górnej części klatki piersiowej, obręczy barkowej, dołów zginaczy i grzbietowej powierzchni rąk.

Niezależnie od wieku chorych zmiany skórne są przewlekłe i nawrotowe, typowa jest różnie nasilona suchość skóry. Charakterystyczne są: drobnopłatowe złuszczanie naskórka, rumień, pęknięcia lub rozpadliny (głębokie pęknięcia obejmujące naskórek i skórę właściwą) oraz uczucie szorstkości skóry przy dotyku. Na powierzchniach wyprostnych kończyn górnych, bocznej powierzchni ud oraz podudziach nierzadko stwierdza się rogowacenie mieszkowe (czerwone, szorstkie grudki, zlokalizowane wokół mieszków włosowych).

Skórę atopową cechuje ponadto nadwrażliwość na różnorodne bodźce: mechaniczne (typowym objawem u chorych z AZS jest tzw. biały dermografizm - reakcja skóry, polegająca na widocznym białym jej przebarwieniu, po potarciu naskórka palcem), fizyczne (mróz, wiatr, promieniowanie ultrafioletowe, nietolerancja wełny i włókien syntetycznych, które drażnią atopową skórę) oraz chemiczne (detergenty, woda, niektóre składniki kosmetyków, szczególnie barwniki, substancje zapachowe i konserwanty).

U pacjentów z AZS bardzo często dochodzi do infekcji bakteryjnych skóry (pod postacią liszajca zakaźnego – u chorych obserwuje się charakterystyczne miodowożółte strupy), wirusowych (bardzo częste są brodawki zwykłe, zlokalizowane najczęściej na dłoniach, brodawki stóp, płciowe oraz mięczak zakaźny – występuje głównie u dzieci z AZS i objawia się obecnością różowych, przeświecających guzków, z typowym pępkowatym zagłębieniem w centrum, z których po wyciśnięciu wydobywa się kaszowata treść) oraz grzybiczych.

rozwiń

W jaki sposób należy pielęgnować skórę atopową?

Charakterystyczną cechą skóry atopowej jest jej znaczna suchość, związana m.in. z defektem funkcjonowania bariery skórnej, a tym samym ze zwiększoną przeznaskórkową utratą wody, połączona z intensywnym świądem skóry i stanem zapalnym. Kluczowym elementem postępowania jest zatem w tym przypadku systematyczne i regularne nawilżanie i natłuszczanie skóry.

Obecnie uważa się, że właściwe zabiegi pielęgnacyjne są podstawą leczenia atopowego zapalenia skóry zarówno w fazie zaostrzenia zmian chorobowych, jak i w trakcie remisji. W większości przypadków właściwa pielęgnacja skóry pozwala bowiem na odtworzenie i wzmocnienie prawidłowego funkcjonowania bariery skórnej.

Pacjenci z atopowym zapaleniem skóry powinni stosować preparaty nawilżające i natłuszczające skórę – tzw. emolienty. Mogą one mieć postać kremów, lotionów, maści, emulsji do kąpieli i pod prysznic, lipokremów i kremów nanocząsteczkowych. Działania emolientów w odniesieniu do skóry suchej i atopowej są wielokierunkowe: nawilżające, przeciwzapalne, antymitotyczne (hamują podziały komórkowe). Redukują nasilenie świądu (który jak wspomniano powyżej, u pacjentów z atopowym zapaleniem skóry, jest często bardzo intensywny i utrudnia normalne funkcjonowanie). Zmniejszają kolonizację skóry przez bakterie gram-dodatnie, gram-ujemne oraz drożdżaki i grzyby właściwe (drobnoustroje te bardzo często występują na powierzchni skóry atopowej, prowadząc do wtórnych zakażeń). Chronią skórę przed wnikaniem alergenów i destrukcyjnym działaniem detergentów (tworzą jakby ochronną powłokę przed uszkodzeniami z zewnątrz). Ponadto wspomagają leczenie miejscowymi sterydami, które są podstawą terapii atopowego zapalenia skóry, dzięki czemu skraca się czas leczenia i zmniejsza częstość nawrotów choroby. Emolienty powinny być stosowane przynajmniej trzy razy dziennie, a w zależności od stanu klinicznego nawet częściej, gdyż maksymalny czas ich działania wynosi 6 godzin.

Kolejne zalecenie dotyczące pielęgnacji skóry atopowej to ograniczenie kąpieli (np. co 2-gi dzień, lepiej w wannie niż pod prysznicem). Powinny one odbywać się w letniej wodzie, o temp. 30-35º C, zawsze z dodatkiem emolientu i tylko do czasu wystąpienia zmarszczeń na palcach rąk i stóp. Po umyciu i delikatnym osuszeniu skóry ręcznikiem (nie wolno trzeć skóry, gdyż nasila to uczucie świądu) należy zawsze rozprowadzić preparat nawilżający – emolient.

Pacjenci z atopowym zapaleniem skóry powinni unikać czynników drażniących: mydeł, detergentów, rozpuszczalników, barwników sztucznych (zmieniają one bowiem pH skóry na zasadowe; w warunkach prawidłowych pH skóry jest kwaśne), stosowania perfum, noszenia ubrań z materiałów wełnianych lub włókien syntetycznych (zaleca się białe, bawełniane ubrania).

Należy ponadto pamiętać, że czynniki fizyczne, takie jak: wysoka i zbyt niska temperatura, pocenie się, spożywanie gorących posiłków, intensywny wysiłek fizyczny także prowadzą do zaostrzenia schorzenia.

rozwiń

Problem suchej i swędzącej skóry

Problem suchej i swędzącej skóry

Kiedy skóra jest sucha i wymaga dodatkowej troski?

Skóra jest jednym z najważniejszych narządów w organizmie człowieka. Jej powierzchnia to ok. 1,5–2,0 m2, natomiast masa wraz z tkanką podskórną wynosi zwykle 18–20 kg (naskórek – ok. 0,5 kg, skóra właściwa – ok. 3,5 kg). Grubość skóry waha się od 0,5 do 4 mm w zależności od okolicy ciała i narażenia na działanie czynników zewnętrznych, takich jak promieniowanie ultrafioletowe oraz urazy fizyczne. O wyglądzie skóry decyduje ogólny stan zdrowia, wiek, płeć, sposób życia oraz szeroko pojęte warunki zewnętrzne.

Termin sucha skóra (xerosis – często używana nazwa w języku łacińskim) oznacza stan patologii skóry, polegający na jej nadmiernym złuszczaniu i szorstkości, zaczerwienieniu, tendencji do pękania naskórka oraz różnie wyrażonym świądzie. Jest objawem, który może towarzyszyć zarówno wielu chorobom dermatologicznym, problemom kosmetycznym, jak i dotyczyć osób zupełnie zdrowych, zwłaszcza po 60. roku życia.

Definicja suchej skóry oparta jest przede wszystkim na jej obrazie klinicznym i wrażeniach dotykowych. Typowymi objawami suchej skóry są: drobnopłatowe złuszczanie naskórka, wrażenie szorstkości przy dotyku, lichenifikacja (termin ten oznacza wzmożenie fizjologicznego rysunku skóry; skóra wygląda jak oglądana pod lupą i przypomina skórę słonia), pęknięcia, czasem rozpadliny (głębokie pęknięcia obejmujące naskórek i skórę właściwa) oraz rumień. Na powierzchniach wyprostnych kończyn górnych, bocznej powierzchni ud oraz podudziach nierzadko stwierdza się rogowacenie mieszkowe (czerwone grudki przymieszkowe). Objawy nadmiernej suchości naskórka mogą dotyczyć skóry owłosionej głowy, przyjmując postać różnie nasilonego złuszczania łupieżowatego.

Pacjenci z suchą skórę zwykle skarżą się na takie dolegliwości podmiotowe, jak świąd, pieczenie i bolesność. Często obserwowanym powikłaniem suchej skóry jest nadwrażliwość na różnorodne bodźce mechaniczne, fizyczne (mróz, wiatr, UV) i chemiczne (detergenty, woda, niektóre składniki kosmetyków, szczególnie barwniki, substancje zapachowe i konserwanty), tendencja do podrażnień oraz wtórnych nadkażeń (bakteryjnych, grzybiczych i wirusowych np. u dzieci z suchą skórą bardzo często występują brodawki dłoni czy stóp). Ponadto niewłaściwa lub niedostateczna pielęgnacja suchej skóry przyczynia się do jej przyśpieszonego starzenia.

Sucha skóra wymaga zatem szczególnej pielęgnacji, niezależnie od tego czy jest to tylko problem przejściowy, zależny od działania niekorzystnych czynników środowiska czy stały np. uwarunkowany genetycznie.

rozwiń

Dlaczego skóra staje się sucha? Jakie są przyczyny?

Bezpośrednią przyczyną nadmiernej suchości skóry jest niedobór lipidów w warstwie rogowej naskórka (jest to najbardziej zewnętrzna warstwa naskórka, stanowiąca ochronę przed otoczeniem) oraz obniżona zdolność wiązania i zatrzymywania wody w naskórku (czyli wzmożona utrata wody przez naskórek). Wynikają one z działania różnorodnych czynników, zarówno wewnątrzpochodnych (osobnicze predyspozycje), jak i zewnątrzpochodnych (środowiskowych).

Wśród czynników wewnątrzpochodnych, które prowadzą do występowania suchości skóry należy wymienić:

  • genetycznie uwarunkowane zaburzenia funkcjonowania naskórka (występują one np. u pacjentów z łuszczycą, atopowym zapaleniem skóry czy rybią łuską zwykłą);
  • stany przebiegające z nieprawidłowym wydzielaniem łoju i potu (AIDS, różne schorzenia neurologiczne np. stwardnienie rozsiane);
  • różnorodne schorzenia ogólnoustrojowe (cukrzyca, niedoczynność tarczycy, kacheksja = wyniszczenie spowodowane niedożywieniem, przewlekła niewydolność nerek i inne),
  • odwodnienie organizmu (wywołane np. przez stany gorączkowe, przyjmowanie leków moczopędnych, obniżoną podaż wody, biegunkę czy wymioty);
  • proces starzenia się skóry.

Czynniki zewnątrzpochodne prowadzące do występowania suchości skóry są natomiast następujące:

  • klimatyczne (narażenie na działanie wysokich lub niskich temperatur oraz suchego powietrza, wiatr, działanie promieni słonecznych);
  • związane ze środowiskiem zawodowym (kontakt z substancjami alergizującymi, drażniącymi oraz toksycznymi, klimatyzacja, światło jarzeniowe);
  • wynikające z codziennej pielęgnacji ciała (zbyt częste kąpiele, wysoka temperatura wody stosowanej do pielęgnacji skóry, używanie silnie odtłuszczających mydeł i detergentów);
  • leki aplikowane miejscowo i przyjmowane ogólnie (np. steroidy, dziegcie, retinoidy);
  • niedobory żywieniowe, głównie awitaminozy (np. niedobór witaminy A).

Należy jednocześnie podkreślić, że suchość skóry jest niepożądanym objawem często występującym u osób zdrowych, szczególnie w starszym wieku. Szacuje się, że problem ten dotyczy nawet 15–20% populacji, a częstość występowania stale wzrasta. Sucha skóra jako nabyty problem kosmetyczny częściej dotyczy kobiet, zwłaszcza po okresie menopauzy. Zwykle największe nasilenie suchości skóry obserwuje się na twarzy, grzbietach rąk oraz kończynach dolnych, głównie na podudziach.

rozwiń

W celu ułatwienia korzystanie z serwisu używamy plików cookies.
Możesz zmienić ustawienia swojej przeglądarki, jeżeli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na dysku Twojego komputera.